Krótki szkic z dziejów wsi Rajsko Małe i Duże

dig

Rajsko Duże i Małe położone są kilka kilometrów na południowy-wschód od Rozprzy. Są to wsie przynależące od wieków do parafii Mierzyn i leżące na uboczu głównych dróg gminy. Trochę może zapomniane, ale posiadające swoją przeszłość, którą pokrótce chcę dzisiaj przedstawić.

W archiwum parafialnym w Mierzynie znajduje się stary dokument, dla mnie nader interesujący. Jest to umowa- zastaw, zawarta pomiędzy Marcinem Pacanowskim, plebanem mierzyńskim, a Janem Michałem Święcickim, właścicielem Rajska Dużego i Małego, na sumę 300 złotych. Umowa choć zawarta w języku staropolskim, ma oczywiście wtrącenia łacińskie i jest napisana bardzo nieczytelnie, pochodzi prawdopodobnie z roku 1684. Pojawiają się w niej postaci dwóch chłopów Jeden z nich nosi nazwisko Marchewka. Niestety, mimo wielu prób nie potrafię odczytać drugiego nazwiska oraz imion, jakie ci chłopi nosili. Są to pierwsi poświadczeni źródłowo chłopi z tych wiosek. Chłopów z Rajska, zarówno Małego i Dużego, poznajemy bardzo dobrze od roku 1719. Jest to możliwe dzięki odpisom księgi ochrzczonych, sporządzonych przez ks Zadera- proboszcza parafii Mierzyn z pocz. XIX wieku. Dzięki niemu wiemy, że oprócz rodu Marchewków mieszkały w obydwu wsiach rodziny Reczków, Olczyków, Pabichów, Misztelów, Cieślików, Tarnowskich, Jeżów, Trzuszczaków. Nazwiska popularne i znane w gminie do dzisiaj.

Dokument pochodzący z XVII wieku z nazwiskami chłopów z Rajska

Wydaje się, że początek obydwu wsi związany jest z włościami rodu rycerskiego Nagodziców herbu Jelita, którzy byli właścicielami Mierzyna i okolic z pewnością już w XIII wieku. Pierwsi znani właściciele wsi nosili nazwisko Rajscy. W połowie XVI wieku we wsi Rajsko Małe mieszkało trzech chłopów należących do Mateusza Rajskiego, uprawiano tam 2,5 łana. Ziemie te należały do wspomnianego Mateusza Rajskiego oraz Mateusza Zaleskiego i Jana Zgadki. Zaś Rajsko Duże należało do Jana i Jakuba Muchy oraz wdowy Zuzanny. W wieku XVII wsie były w rękach rodu Święcickich. W roku 1815 w Rajsku Małym było 10 domów, wieś zamieszkiwana była przez 47 osób dorosłych oraz 18 dzieci, zaś Rajsko Duże liczyło 14 domów oraz 67 osób dorosłych i 26 dzieci. W roku 1827 Rajsko Duże liczyło 15 domów i 140 mieszkańców, natomiast Małe 14 domów i 92 mieszkańców.

W Rajsku Dużym od XVIII wieku istniał młyn, co jest poświadczone źródłowo. Ta część wsi do dziś nazywana jest osadą młynarską. Na początku XIX wieku młynarzem był niejaki Andrzej Szczepański, a następnie jego syn Piotr. W Rajsku Dużym istniała także karczma zarzadząna pod koniec wieku XVIII przez rodzinę Misztelów, zaś około roku 1815 przez Walentego Dawidowicza.

Najstarszy wykaz mieszkańców wsi Rajsko Duże i Małe

Avatar

Autor: Maria Baranowska

Witam Państwa serdecznie. Noszę w sobie geny wielu starych rodów chłopskich parafii Mierzyn, Gorzkowice, Rozprza i Ręczno. Moi przodkowie ze strony ojca mieszkali przynajmniej od roku 1719 we wsi Mierzyn i od połowy XVIII wieku nosili, tak jak ja kiedyś, nazwisko Kwaśniak. Spędziłam w tej miejscowości całe swoje dzieciństwo i młodość. Aktualnie nie jestem na razie stałym jej mieszkańcem. Moją pasją zawsze była historia, od 10 lat jest to „mikro-historia”, czyli historia regionu oraz genealogia. Z zawodu jestem nauczycielem historii w szkole ponadpodstawowej w sporym mieście. Prywatnie wychowuję i wychowywałam dużą gromadkę dzieci. Zachęcam do czytania moich artykułów i poznawania ciekawych dziejów naszej małej Ojczyzny.

6 Komentarze do “Krótki szkic z dziejów wsi Rajsko Małe i Duże

  1. Uwielbiam takie historie o moich pobliskich miejscowościach.
    Bardzo dziękuję wam za to że przybliżacie nam takie historie.
    Czekam na więcej:)

  2. Wspaniala historia o wioskach z ktorych pochodzi cala moja rodzina. Bardzo lubie czytac o dobrze znanych mi miejscach. Z niecierpliwoscia czekam na kolejne tak ciekawe materialy.

  3. Witam,
    z przyjemnością przeczytałam ten tekst o historii Rajska Małego i Rajska Dużego. Koniec lat 60-tych i wiele następnych to okres, kiedy w Rajsku Małym byłam każdego roku. Rajsko Małe i Rajsko Duże dzieli spora odległość -biorąc pod uwagę wędrówkę pieszą, bo żaden autobus do lat 70-tych tam nie kursował, a samochodów mieszańcy tych wsi jeszcze nie posiadali. Ze stacji Rozprza do Rajska Małego nie było żadnej komunikacji -tylko wóz konny, rower albo pieszo. Rajsko Małe i koniec lat 60-tych to ….. przepiękne miejsce, cudowni ludzie, cudowna historia. W Rajsku Małym jest jeszcze mieszkanka /najstarsza/, która ma dobrą pamięć i wiele może opowiedzieć.

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *