Co wspólnego mają Cieszanowice z Cieszanowem? Słów kilka o rodzinie Cieszanowskich z Cieszanowic.

   Cieszanowice to wieś leżąca w gminie Gorzkowice i należąca do parafii Mierzyn- historycznie zawsze z nią kojarzona. Wieś ma rodowód średniowieczny, jej pierwsi znani właściciele z nazwiska to Cieszanowscy, wywodzący się z rodu Nagodziców, który miał w swych rękach dzisiejszy Mierzyn wraz z okolicami. To oni dali początek rodowi Cieszanowskich, a koronnym dowodem, że w istocie tak było, świadczy fakt, iż Cieszanowscy byli herbu Jelita, tak jaki inne rody szlacheckie zapoczątkowane przez Nagodziców.

    Cieszanowscy byli kolatorami parafii Mierzyn. Jeden z nich, a właściwie jego podobizna, do dziś znajduje się w kościele parafialnym w Mierzynie. Usadowiona jest w kruchcie bocznej kościoła i aby ją zobaczyć trzeba najpierw otworzyć masywne drzwi. Postać rycerza, który nie jest anonimowy, bo znamy go dzięki mocno dziś zniszczonemu napisowi, głoszącemu w języku łacińskim: Dominus Nikola Cziesanoski in Cziesanowice, co oznacza: Pan Mikołaj Cieszanowski z Cieszanowic, umieszczona jest na płycie nagrobnej. Rycerz ukazany jest wraz dwójką dzieci: chłopcem i dziewczynką. Płyta pochodzi z I poł. XVI w. i aż do roku 1925 była płytą wejściową do podziemi kościoła i jego katakumb. Po podjęciu decyzji o remoncie i zlikwidowaniu katakumb, wraz z innymi tablicami epitafijnymi znalazła się w kruchcie bocznej. Mikołaj był prawdopodobnie wnukiem lub prawnukiem Tomasza z Mierzyna –pojawiającego się w księgach ziemskich z sieradzkiego w latach 1411-1453, łowczego sieradzkiego większego, który zostawił synom pięć wsi. Jednym z nich był Tomasz z Cieszanowic mający syna Andrzeja. Ci, którzy płytę nagrobną Mikołaja badali, twierdzili, że obok niego przedstawiono herb Nałęcz. Według mnie jest to mocno wątpliwe, bowiem rodzina Cieszanowskich z Cieszanowic zgodnie z obecnymi badaniami nosiła, jak już wspomniałam herb Jelita- był to znak herbowy wszystkich Nagodziców. Imię Mikołaj przewijało się w historii parafii Mierzyńskiej, gdyż jest ona pod wezwaniem tego patrona i znamy dwóch jeszcze Mikołajów. Mikołaja Misztala (też dziś zagadkowej postaci) kolejnego syna Tomasza z Mierzyna i Mikołaja doktora –syna Mikołaja.  

Mikołaj Cieszanowski z Cieszanowic

Rodzina Cieszanowskich pod koniec XV wieku przybyła na tereny Rusi Czerwonej (to obecne tereny Roztocza – okolice Zamościa i Tomaszowa Lubelskiego) by tutaj się osiedlić i prowadzić akcje kolonizacyjne popierane przez władców polskich. Założyli oni na Rusi swoje nowe gniazdo rodowe, które ciągle poszerzali poprzez skupowanie wsi już istniejących i zakładanie nowych. Jeden z nich Stanisław Cieszanowski z Cieszanowic, herbu Jelita – starosta Samborski, dla scalenia majątku i ugruntowania pozycji rodu zaczął starania o lokacje własnego miasta. Zabiegi te uzyskały pomyślny finał 14 maja 1590 roku. Na sejmie walnym w Warszawie król Zygmunt III Waza wystawił „ku ozdobie i chwale państwa” przywilej lokacyjny na prawie magdeburskim dla nowego miasta. Na cześć Cieszanowskich nazwano je Cieszanowem. Co prawda w połowie XVI wieku siedzą w „naszych” Cieszanowicach Anna i Kacper Cieszanowscy, ale później już rodzina ta, jako właściciele wsi nie występują, natomiast Cieszanów założony przez Cieszanowskich funkcjonuje jako osada miejska i tak jest do dziś. Tak o to Cieszanowscy z Cieszanowic w ziemi sieradzkiej zaczęli pisać historię Roztocza, natomiast Cieszanowice dostały się w ręce innych rodów, a mianowicie: Święcickich, Psarskich, Zarembów.

Cieszanów w roku 2018 liczył 1940 mieszkańców,posiada prawa miejskie i jest siedzibą gminy miejsko-wiejskiej Cieszanów


Avatar

Autor: Maria Baranowska

Witam Państwa serdecznie. Noszę w sobie geny wielu starych rodów chłopskich parafii Mierzyn, Gorzkowice, Rozprza i Ręczno. Moi przodkowie ze strony ojca mieszkali przynajmniej od roku 1719 we wsi Mierzyn i od połowy XVIII wieku nosili, tak jak ja kiedyś, nazwisko Kwaśniak. Spędziłam w tej miejscowości całe swoje dzieciństwo i młodość. Aktualnie nie jestem na razie stałym jej mieszkańcem. Moją pasją zawsze była historia, od 10 lat jest to „mikro-historia”, czyli historia regionu oraz genealogia. Z zawodu jestem nauczycielem historii w szkole ponadpodstawowej w sporym mieście. Prywatnie wychowuję i wychowywałam dużą gromadkę dzieci. Zachęcam do czytania moich artykułów i poznawania ciekawych dziejów naszej małej Ojczyzny.

Komentarze do “Co wspólnego mają Cieszanowice z Cieszanowem? Słów kilka o rodzinie Cieszanowskich z Cieszanowic.”

  1. Jak zwykle bardzo ciekawy artykuł. Czytanie Pani opowieści to prawdziwa gratka dla dla pasjonatów historii. Serdecznie pozdrawiam.

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *